Diyabet, sadece kan şekerini değil, gözleri de yakından ilgilendiren bir hastalıktır. Yüksek kan şekeri zamanla gözün içindeki damarlara zarar verebilir. Bu yüzden diyabet hastalarının düzenli göz muayenesi olması, görme kaybını önlemenin en etkili yoludur. Peki diyabet hastaları ne sıklıkla göz doktoruna gitmeli? Bu metinde merak edilenleri sade bir dille anlatıyoruz.
Diyabet Göze Neden Zarar Verir?
Kan şekeri uzun süre yüksek seyrettiğinde, gözün arkasındaki ince damarlar zarar görmeye başlar. Bu damarlar zamanla sızıntı yapabilir ya da tıkanabilir. Sonuç olarak gözün görüntüyü algılayan tabakası (retina) yeterince beslenemez ve görme bulanıklaşabilir.
En önemli nokta şudur: Bu hasar başlarken hiçbir belirti vermeyebilir. Yani göz sağlıklı gibi hissettirse bile içeride sorun oluşuyor olabilir. Bunu fark etmenin tek yolu düzenli göz dibi muayenesidir.
Muayene Sıklığı: Genel Kurallar
Muayene sıklığı, diyabetin tipine ve gözlerin o anki durumuna göre değişir:
|
Durum |
İlk Muayene |
Takip Sıklığı |
|
Tip 1 diyabet |
Tanıdan yaklaşık 5 yıl sonra |
Yılda 1 kez |
|
Tip 2 diyabet |
Tanı konur konmaz |
Yılda 1 kez |
|
Gözde diyabete bağlı bulgu varsa |
— |
3-6 ayda bir, gerekirse daha sık |
|
Diyabetli gebelik |
Gebelik öncesi veya ilk 3 ay içinde |
Gözün durumuna göre hekim belirler |
Tip 1 Diyabet Hastaları
Tip 1 diyabet tanısı konduktan yaklaşık 5 yıl sonra ilk göz muayenesi yapılmalı, sonrasında ise yılda bir kez kontrole gidilmelidir.
Tip 2 Diyabet Hastaları
Tip 2 diyabette gözdeki hasar, tanıdan önce bile başlamış olabilir. Bu yüzden tanı konur konmaz ilk göz muayenesi yapılmalı, ardından yılda bir kez düzenli kontrol sürdürülmelidir.
Gözde Zaten Bir Sorun Varsa
Muayenede gözde diyabete bağlı bir değişiklik tespit edilmişse, hekiminiz kontrol sıklığını artırabilir. Bu durumda 3-6 ayda bir, hatta bazen daha sık aralıklarla göz muayenesi gerekebilir.
Hamilelikte Diyabet Varsa Ne Olmalı?
Hamilelik, vücuttaki hormonal değişiklikler nedeniyle diyabetin göz üzerindeki etkisini hızlandırabilir. Bu yüzden diyabeti olan kadınların hamilelik öncesinde ya da hamileliğin ilk üç ayında mutlaka göz muayenesinden geçmesi önerilir. Hekiminiz, hamilelik boyunca kontrol sıklığını gözün durumuna göre belirler.
Bu Belirtilerde Yıllık Kontrolü Beklemeyin
Aşağıdaki belirtilerden herhangi biri olduğunda vakit kaybetmeden bir göz hekimine başvurun:
• Ani veya giderek artan bulanık görme
• Görme alanında lekeler, karartılar ya da uçuşan noktalar
• Gece görüşünde belirgin azalma
• Renkleri eskisi gibi net ayırt edememe
• Gözde ani ağrı, kızarıklık veya baskı hissi
• Görme alanının bir kısmının kaybolması
Bu belirtiler, gözdeki hasarın ilerlemiş olabileceğinin işareti olabilir. Erken müdahale, kalıcı görme kaybını büyük ölçüde önleyebilir.
Göz Muayenesinde Neler Yapılır?
Diyabet hastalarına yapılan göz muayenesi, standart bir göz kontrolünden biraz daha kapsamlıdır. Genellikle şunlar uygulanır:
• Göz dibi muayenesi: Göz bebeği damlayla büyütülerek gözün arka kısmı detaylı incelenir.
• Görme keskinliği testi: Ne kadar net görüldüğü ölçülür.
• Göz içi basıncı ölçümü: Göz tansiyonu kontrol edilir.
• Görüntüleme cihazlarıyla inceleme: Gerekirse gözün iç tabakalarının fotoğrafı ve taraması yapılarak damarlardaki en küçük değişiklikler bile ortaya konur.
Bu muayene ağrısızdır ve genellikle kısa sürer. Damla nedeniyle muayeneden sonra birkaç saat görme biraz bulanık olabilir; bu yüzden o gün araç kullanmamanız önerilir.
Erken Teşhis Neden Bu Kadar Önemli?
Diyabete bağlı göz hasarı, erken dönemde fark edildiğinde büyük ölçüde kontrol altına alınabilir ve görme kaybı önlenebilir. Ancak sorun ilerledikten sonra fark edilirse tedavi daha zor olabilir ve bazı kayıplar kalıcı hale gelebilir.
Bu yüzden "gözüm iyi görüyor, sorun yok" düşüncesiyle kontrolleri atlamamak gerekir. Kan şekeri ne kadar iyi kontrol altında olursa olsun, düzenli göz muayenesi ihmal edilmemelidir.
Dünyagöz Hastanesi Yayın Kurulu tarafından hazırlanmıştır.
*Sayfa içeriği sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.
Dünyagöz Basın Bülteni
Sık Sorulan Sorular
Evet. Diyabete bağlı göz hasarı çoğu zaman belirti vermeden ilerler. Şikayet olmasa bile yıllık kontrol şarttır.
Kan şekerinin dengeli olması riski azaltır ama tamamen ortadan kaldırmaz. Düzenli kontrol yine de önerilir.
Erken evrede fark edilirse birçok yöntemle kontrol altına alınabilir. Bu yüzden erken teşhis çok önemlidir.
Tip 1 diyabetli çocuklarda da belirli bir süre sonra göz muayenesi önerilir. Hekimin belirlediği takip takvimine uyulmalıdır.