Makula Dejenerasyonu (Sarı Nokta Hastalığı) Nedir?
Makula Dejenerasyonu (Sarı Nokta Hastalığı) Nedir?
Sarı Nokta Hastalığı(AMD) ya da Yaşa Bağlı Görme Kaybı olarak da isimlendirilen Makula Dejeneresansı, görmeden sorumlu retina merkezinin hastalığıdır. Toplumda 55 yaşından sonra ve oldukça sık görülen ve ilerlemesi halinde körlüğe yol açan bir göz rahatsızlığıdır.
Görme zamanla kademeli olarak azalır ve merkez karanlık bir odak haline gelir. Merkez çevresindeki retina sağlam oluşan tam bir körlük değildir, ancak bu durum-baktığı noktayı seçememe- hastanın hayat kalitesini olumsuz yönde etkiler. Daha önce hastalığı durduracak ya da tedavi edecek hiçbir yöntem olmadığı halde uzun yıllardır devam eden çalışmalar neticesinde 2000 yılından itibaren bu hastalık Fotodinamik Tedavi adı verilen yöntemle tedavi edilmeye başlanmış, ardından göz içine (vitreusa) enjeksiyonla uygulanan anti-VEGF (damar büyüme faktörünü bloke eden) ilaçlar kullanıma girmiştir.
Hastalığın Sebepleri ve Korunma Yöntemleri
Hastalığın Sebepleri
Büyük oranda yaşlılık hastalığı olarak bilinen Sarı Nokta hastalığı az da olsa şeker hastalığına, sigara kullanımına, retinanın damar tıkanıklığına ve kalıtıma bağlı olarak da ortaya çıkmaktadır. Yaşa-bağlı olan 55 yaşından sonra, kalıtsal olan sarı nokta hastalığı ise her yaşta görülebilir. Hastalığın ortaya çıkma riskini artıran faktörler şöyle sıralanabilir:
- Kalıtım,
- Güneşin ultraviyole etkisi,
- Vitamin eksikliği,
- Aşırı kilo alımı,
- Damar sertliği,
- Sigara,
- Küçük tansiyondaki yükseklik,
- Kalp büyümesi,
- Şişmanlık,
- Açık renkli gözler…
Korunmak mümkün müdür?
Hastalığın en önemli risk etkenleri yaş, kalıtım ve sigara kullanımıdır. İlk iki etkeni ortadan kaldırmak mümkün değildir. Fakat diğer risk etkenleri kontrol edilebilir. Hipertansiyonu varsa regüle edilebilir. Sigara içiyorsa sigarayı bırakması gerekir. Güneş için filtreli güneş gözlüğü takması gerekir. Beslenmede ise Akdeniz diyeti önerilir. Tereyağı, kırmızı et ve kolesterol içeren yiyeceklerden uzak durulması önerilir.
Hastalığın Belirtileri
Hastalığın Belirtileri
Hastalık ilk etapta ciddi belirtiler vermeyebilir. Bu sebeple periyodik muayeneler hastalığın teşhisinde çok önemlidir. Hastalığın ilk etapta rastlanan belirtileri şöyledir.
- Görme kaybı
- Cisimleri, çizgileri eğri veya kırık görme
- Göz önünde karartılar
- Görme kalitesinde bozulma
- Renk görmede bozukluklar
Her iki tip birbirinden anjiografik muayene ile ayırt edilir. Kola damarlarından verilen özel bir boya (fluorescein) dolaşım sistemine katıldıktan sonra, 10 dakika süreyle gözün fotoğrafları çekilerek, bozuk kılcal damarların varlığı araştırılır.
Bazı durumlarda bu teknikle yeterli bilgi elde edilemeyebilir ve indosiyan yeşil anjiografi adını alan, daha derin tabakanın araştırılmasını sağlayan ikinci bir anjio gerekebilir.
Bazı hastaların muayenesinde yaş tipten şüpheleniliyorsa ve atipik bir görünüm varsa iki anjiografinin aynı anda yapılması gerekebilir.
Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu
Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu (Sarı Nokta Hastalığı)
Görme merkezinde (makula) yaş ilerledikçe ortaya çıkan bir hastalıktır. 65 yaş ve üzerindeki hastalarda görme kaybının en başta gelen nedenidir. Yaşlı nüfusundaki artış göz önüne alındığında bu hastalığın önemi de artmaktadır. Hastalığın görülme oranı 65 yaşın üzerinde %3 iken, 75 yaşı geçenlerde %15’lere varmaktadır. Ayrıca yaş ilerledikçe iki gözde birden görülme sıklığı artar.
Hastalığın Tipleri
Hastalığın Tipleri
Hastalığın kuru ve ıslak tip olmak üzere iki tipi bulunmaktadır. Kuru tip %90 oranında görülür, ıslak tipin görülme sıklığı ise %10’dur. Fakat görme kaybına yol açması yüzünden ıslak tipte erken teşhis daha büyük önem taşır. Kuru tipine oranla daha hızlı ilerleyen hastalık, ani görme kaybı ile birlikte renkli görmenin ve kontrast hassasiyetinin bozulmasına, zamanla retina ve makulada oluşan yeni damarlarda kanama yapması sonucu körlüğe sebep olur.
Kuru tip
Retina tabakaları altına drusen (yağlı materyal) birikmesiyle oluşur. Daha yavaş ilerler ve uzun sürede görme azalmasına yol açar.
Yaş tip
Hasta bölgede oluşan bozuk kılcal damarların retinaya doğru ilerlemesiyle oluşur. Bu tip, ani görme kaybına yol açabilir. Kuru tipe oranla sıklığı daha azdır fakat ciddi görme kaybı gelişen hasta grubunun %80’nini oluşturur. Özellikle hastanın bir gözünde zar (koroid neovasküler membran-KNVM) oluşumu varsa, diğer göz de risk altındadır. (bir yıl içinde %22 oranında diğer gözde hastalık başlar ).
Amsler Grid Testi
Amsler Grid Testi
Amsler Grid Testi rutin bir göz muayenesinin karşılığı olmasa da yaşa bağlı makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığının) erken belirtilerini evde kendinizin uygulayarak tespit etmenizi sağlayacak bir şemadır. 40 yaş üzeri herkesin bu testi uygulamasını tavsiye ederiz.
UYGULAMA ŞEKLİ
- Aşağıda görülen şemayı iyi aydınlatılmış bir odada, uygun okuma mesafesinde ve ortadaki nokta tam göz hizasına gelecek şekilde duvara asınız.
- Normalde okumak için kullandığınız gözlük yada kontaktlens varsa takınız.
- Bir gözünüzü elinizle kapatın ve açık olan gözle tam ortadaki noktaya odaklanın. Şemada yeralan büyük karenin her 4 köşesini de görüp görmediğinize dikkat edin. Her iki gözünüz için ayrı ayrı uygulamayı tekrarlayın.
- Eğer her köşeyi göremiyor yada çizgilerde dalgalanma, kırılma, bulanıklık görüyorsanız, sizde yaşa bağlı makula dejenerasyonu hastalığı belirtileri var olabilir. En kısa zamanda Retina Hastalıkları uzmanı bir göz hekimine başvurun.
Gözün kornea dokusuna benzeyen yuvarlak tepesi olan bir çadır olduğunu varsayın.
